GACS-verplichting 2026: wanneer geldt deze voor uw gebouw?

De hoofdregel

De GACS-plicht komt voort uit de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD) en is in Nederland vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De regel geldt voor utiliteitsgebouwen met:

• een verwarmingssysteem, of een gecombineerd systeem voor verwarming en ventilatie, of
• een airconditioningssysteem, of een gecombineerd systeem voor airconditioning en ventilatie,

met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW. Woningen vallen niet onder deze regel.

Wat moet een GACS kunnen?

Het gaat niet om een bepaald merk of type systeem, maar om functies. Een GACS moet:

1. Monitoren en vastleggen: het energiegebruik continu bewaken, registreren en analyseren, en bijsturing mogelijk maken.
2. Vergelijken en signaleren: de energie-efficiëntie benchmarken, efficiëntieverlies van installaties opsporen en de beheerder informeren over verbetermogelijkheden.
3. Communiceren: kunnen samenwerken met de aangesloten technische installaties, ook als die van verschillende fabrikanten zijn.

In drie stappen bepalen of uw gebouw eronder valt

1. Is het een utiliteitsgebouw?

Kantoren, zorg- en onderwijsgebouwen, winkels, sport- en bijeenkomstgebouwen, hotels en bedrijfsgebouwen zijn utiliteitsgebouwen. Bij gemengd gebruik kan het utiliteitsdeel onder de plicht vallen.

2. Welk systeem heeft het hoogste vermogen?

Kijk naar het nominale vermogen op de typeplaten of in het onderhoudsrapport. Toestellen die samen één systeem vormen, zoals meerdere ketels in cascade, telt u op. Verwarming en koeling telt u niet bij elkaar op.

3. Ligt dat vermogen boven 290 kW?

Zo ja, dan is uw gebouw waarschijnlijk GACS-plichtig. De volgende vraag is dan of uw huidige systeem de drie functies aantoonbaar vervult.

De grens gaat omlaag

De herziene Europese richtlijn (EPBD IV) verlaagt de grens naar 70 kW richting 2030. Daarmee vallen ook veel middelgrote gebouwen onder de plicht. Vervangt u binnenkort installaties of het GBS? Neem de GACS-eisen dan direct mee in de specificaties.

Wie houdt toezicht?

Het toezicht ligt bij de gemeente, vaak uitgevoerd door de omgevingsdienst. Een onderbouwd rapport helpt om aan te tonen hoe uw gebouw ervoor staat en welke stappen u zet.

Wanneer hulp inschakelen?

Als het vermogen, de systeemgrenzen of de werking van het GBS niet duidelijk zijn, is een onafhankelijke scan een logische volgende stap. Enerport vertaalt de technische bevindingen naar een overzichtelijk rapport en een prioriteitenlijst.

Bronnen: RVO – GACS, IPLO – GACS bestaande gebouwen. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies.

Wilt u weten of uw gebouw voldoet? In een GACS-rapport toetsen we uw gebouwautomatisering aan de drie wettelijke functies, met klasse-indicatie en verbeterplan. Vaste prijs vanaf €1.495 excl. btw.