GACS-plicht vanaf 2030: wat de 70 kW-grens betekent voor uw gebouw

Wat verandert er per 1 januari 2030?

De herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD IV) breidt de GACS-plicht uit naar middelgrote utiliteitsgebouwen. Vanaf 1 januari 2030 geldt de plicht voor gebouwen met:

• een verwarmingssysteem, of een gecombineerd systeem voor verwarming en ventilatie, of
• een airconditioningssysteem, of een gecombineerd systeem voor airconditioning en ventilatie,

met een nominaal vermogen van meer dan 70 kW. Voor deze gebouwen is het een nieuwe verplichting. De rest van de regels blijft gelijk: dezelfde vier eisen aan het systeem, dezelfde manier van rekenen en hetzelfde toezicht door de gemeente.

Welke gebouwen komen erbij?

Een installatie boven 70 kW is in de utiliteitsbouw eerder regel dan uitzondering. Denk aan:

• kleinere en middelgrote kantoren;
• scholen en kinderopvang;
• winkels en supermarkten zonder woningen erboven;
• sporthallen, zwembaden en bijeenkomstgebouwen;
• zorglocaties, praktijken en hotels;
• bedrijfsgebouwen met een verwarmd kantoor- of werkdeel.

Of uw gebouw eronder valt, hangt niet af van het type gebouw maar van het vermogen van de installatie. Die moet u dus per gebouw nagaan.

Zo bepaalt u het vermogen

De rekenregels zijn dezelfde als bij de huidige grens van 290 kW:

• Verwarming en koeling telt u niet bij elkaar op. U kijkt naar het verwarmingssysteem en het koelsysteem apart.
• Toestellen die samen één systeem vormen, telt u wel op. Twee ketels in cascade van elk 50 kW zijn samen 100 kW.
• Kijk naar het nominale vermogen. Dat staat meestal op het typeplaatje of in het onderhoudsrapport. Bij warmtepompen geldt het vermogen volgens EN 14511-4.
• Zijn er meerdere eigenaren met elk een eigen installatie, dan beoordeelt u elke installatie apart.

Twee voorbeelden

Wat moet het systeem dan kunnen?

Ook voor de nieuwe groep gelden de vier eisen uit artikel 3.146 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Het systeem moet:

1. het energiegebruik continu meten, vastleggen en analyseren;
2. prestaties vergelijken en verslechtering signaleren, en daarop bijsturen of de beheerder waarschuwen;
3. gegevens uitwisselen met de technische installaties;
4. het binnenklimaat bewaken: temperatuur, luchtkwaliteit, daglicht en geluid.

Technisch moeten de functies minimaal klasse C halen volgens NEN-EN-ISO 52120-1, en de energieanalyse (functie 7.4) minimaal klasse B. Lees meer in GACS-verplichting 2026 en het verschil tussen een GBS en een GACS.

Waarom nu al beginnen?

2030 lijkt ver weg, maar in de praktijk zijn het een paar begrotingsrondes en één of twee onderhoudsmomenten. Drie redenen om nu te starten:

• Vervangen is het goedkoopste moment. Gaat er de komende jaren een ketel, luchtbehandelingskast of GBS uit, dan neemt u de GACS-eisen direct mee in de specificaties. Achteraf aanpassen kost vaak meer.
• Het hoort in uw meerjarenonderhoudsplan. Met een overzicht van wat ontbreekt, kunt u de kosten spreiden over de jaren tot 2030.
• U ziet nu al waar energie weglekt. Een systeem dat verbruik meet en afwijkingen signaleert, laat zien waar instellingen niet kloppen. Daar heeft u ook vóór 2030 iets aan.

Een stappenplan tot 2030

1. Vermogen bepalen. Zet per gebouw de installaties en hun nominale vermogen op een rij.
2. Huidige situatie vastleggen. Welk GBS is er, welke installaties zijn aangesloten, wat wordt er gemeten?
3. Vergelijken met de eisen. Welke van de vier eisen worden al gehaald, en welke klasse haalt het systeem?
4. Inplannen. Koppel de verbeteringen aan vervangingsmomenten in het meerjarenonderhoudsplan.
5. Uitvoeren en laten toetsen. Laat na de aanpassingen controleren of het systeem voldoet, zodat u het kunt aantonen als de gemeente erom vraagt.

Bronnen: IPLO – GACS-verplichting bestaande bouw, Volkshuisvesting Nederland – EPBD IV en GACS. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies.